Děčín (niem. Tetschen-Bodenbach) – miasto w północnych Czechach (kraj ustecki) nad Łabą, siedziba powiatu Děčín. Děčín jest najniżej położonym miastem Republiki Czeskiej.

• liczba mieszkańców: 52,1 tys. (2003)

Miasto powstało w 1942 z połączenia leżącego na prawym brzegu Łaby Děčína (niem. Tetschen) i lewobrzeżnego miasta Podmoklý (niem. Bodenbach). Występuje tu przemysł maszynowy, młynarski, chemiczny, poligraficzny, materiałów budowlanych, stocznia rzeczna, huta aluminium, zakłady włókiennicze, cukrownia. Miasto jest również portem rzecznym, węzłem kolejowym i drogowym.

Děčín to też ośrodek turystyczny związany z pobliskimi górami (Góry Połabskie, Tiské stěny). Znajduje się tutaj zamek (XII, XVI-XVIII w.), późnogotycki most (XV w.), barokowy kościół, secesyjna synagoga oraz zabudowa renesansowa, barokowa i klasycystyczna. W pobliżu jest kolejowe i drogowe przejście graniczne do Niemiec (od połowy XIX wieku znajdowało się tutaj przejście kolejowe do Saksonii). W tym mieście urodziła się sławna modelka Karolina Kurkova.

Kraj morawsko-śląski (czes. Moravskoslezský kraj) to region administracyjny w Czechach, odpowiednik polskiego województwa, przy granicy ze Słowacją i Polską, u ujścia Opawy i Ostrawicy do Odry. Stolicą kraju jest Ostrawa.

W czasach Czechosłowacji region nazywany był stalowym sercem kraju. Do tej pory dominującą gałęzią gospodarki jest tu przemysł ciężki, zwłaszcza hutnictwo stali.

Igława - miasto w Czechach, stolica kraju Wysoczyzna. Według danych z 31 grudnia 2003 powierzchnia miasta wynosiła 8 785 ha, a liczba jego mieszkańców 50 100 osób.

Polska nazwa "Igława" utworzona została wbrew etymologii czeskiej nazwy - Jihlava wywodzi się od czeskiego słowa jih (południe - w sensie kierunku geograficznego) a nie od "igły" (w jęz. czeskim: jehla).

Spoglądające na nizinę ze wzgórza miasteczko wygląda pięknie już z oddali. W zabytkowym centrum, z brukowanym rynkiem, na gotyk nakładają się późniejsze style architektoniczne.

Serce miasta z jednej strony ogranicza wielki zamek, a z drugiej – Svatý kopeček, wapienne wzgórze z kaplicami fundacji Dietrichsteinów. Z obydwu tych miejsc roztaczają się wspaniałe widoki i doprawdy trudno byłoby zdecydować, który uznać za bardziej malowniczy.

Do dworca kolejowego i autobusowego ze starówki idzie się niecały kilometr na zachód ulicą Větrną.

W sercu starówki, na malowniczym rynku (Náměstí) warto obejrzeć kilka ciekawych kamienic, jak ratusz (nr 1) lub ozdobione sgraffitowymi dekoracjami Kanovnické domy (Domy Kanoników; nr 4). Urodę placu ostatnio docenili filmowcy – latem 2001 r. kręcono tu film o Napoleonie.

Olbrzymi zamek było o tyle łatwo zbudować, że za część murów posłużyły wystające z ziemi skały. W pradawnych czasach zakładali tutaj osady prehistoryczni Słowianie, później postawiono romańskie i gotyckie warownie, a obecna budowla jest wynikiem przebudowy w stylu barokowym, wykonanej na zlecenie rodziny Dietrichsteinów – właścicieli posiadłości od drugiej połowy XVI w. aż do 1945 r. Atrakcją zamkowego muzeum (IV i X sb. i nd. 9.00–16.00, V–IX wt.–nd. 9.00–17.00; 40 Kč i 80 Kč – bilet rodzinny, do czworga dzieci) jest największa beczka na wino w Europie Środkowej – dzieło K. Sechta z Brna z 1643 r. (390 kg, 101 tys. litrów). Bez opłaty można wejść na terasę, by z góry spojrzeć na przepiękną starówkę (taras widokowy otwarty do 17.00, ze względu na oświetlenie słoneczne najlepiej przyjść po południu). Park zamkowy otwarty jest dla zwiedzających codziennie w godzinach 7.00–21.00.

 

Tylko postępowe państwo stać na to, by elektrownię atomową udostępnić zwiedzającym, i Czechy najwyraźniej aspirują do takiego wizerunku, skoro wpuszczają turystów do obiektu położonego parę kilometrów na wschód od Temelína (przy szosie Týn nad Vltavou–Czeskie Budziejowice).

Kontrowersyjną budowlę zaczęto wznosić w 1983 r. Uroczyste otwarcie nastąpiło w roku 2000, przy akompaniamencie licznych protestów (w dużej mierze ze strony austriackiej, jako że obiekt usytuowano dość blisko granicy). Okazało się, że nie były one bezpodstawne – do wiosny 2001 r. zdarzyło się aż osiemnaście awarii.

Pod względem wytwarzanej energii jest to jedna z największych elektrowni atomowych na świecie. Niesamowite wrażenie wywierają gigantyczne, 155-metrowe kominy. Władze utrzymują, że konstrukcja elektrowni jest nowoczesna i nie ma ryzyka awarii, ale pozostaje faktem, że wybudowano ją w oparciu o technologie radzieckie. Wprawdzie w pracach wykończeniowych brała udział amerykańska firma Westinghouse, jednak – jak utrzymuje Greenpeace – błędów konstrukcyjnych i lokalizacyjnych (poniżej przebiega uskok tektoniczny) nie da się naprawić.

Do elektrowni kursuje parę autobusów z Czeskich Budziejowic, można też przyjechać do Temelína i resztę drogi pokonać pieszo. Najwygodniej jednak dotrzeć na miejsce samochodem. Do dyspozycji są dwa parkingi: duży, na którym parkują liczne pojazdy pracowników obiektu, oraz mały, blisko wjazdu, po prawej stronie, przy budynku (tzw. zamku), w którym mieści się punkt informacyjny i muzeum (tel. 0334/782639; bezpł.). Właśnie tutaj ściągają turyści, bo do samej elektrowni, rzecz jasna, wchodzić nie wolno.

Muzeum składa się z czterech niewielkich pomieszczeń, wypełnionych atrakcyjnie ułożonymi materiałami propagandowymi. Najciekawszy jest monitor w ostatniej sali, dzięki któremu (po naciśnięciu odpowiedniego miejsca na ekranie) można obejrzeć wybrany film (m.in. o drugiej czeskiej elektrowni w Dukovanach). W punkcie informacyjnym obsługa chętnie rozdaje prospekty, a nawet plakaty, których „bohaterem” jest oczywiście elektrownia (np. ujęcia kominów o zachodzie słońca).

Czechy - znajdują się w samym środku Europy Środkowej, i położone sś między Sudetami a zalesionymi wzgórzami Lasu Czeskiego, Lasem Bawarskim oraz Szumawą. Kraj ten przecięty jest dwiema rzekami Łebą i Wełtawą. W południowej część Czech znajdują się kotliny, Trzebońska i Budziejowicka. Od Karpat Masyw Czeski oddzielony jest na wschodzie morawsko-śląskim pasem obniżeń. Tereny północno-zachodnie i południowo środkowej części kraju, to głównie obszary rolnicze oraz miejsca gdzie rozwija się przemysł.

Pierwsze ślady osadnictwa (plemiona celtyckie) pochodzą z epoki brązu. Około roku 400 p.n.e. na terytorium dzisiejszych Czech przybyło z terenów dzisiejszych Niemiec plemię Bojów (od których pochodzi łacińska nazwa kraju Bohemia). Około 100 roku p.n.e. obszar dzisiejszych Czech podbiło plemię Markomanów, które skutecznie przeciwstawiało się wojskom rzymskim. W VI wieku pojawiły się pierwsze plemiona słowiańskie.

Pod koniec IX wieku Czechy zostały zjednoczone przez Przemyślidów. Według legendy księżniczka Libusza poślubiła rolnika imieniem Przemysł, dając początek dynastii. Jako stolice obrali Pragę, w roku 973 zostało założone biskupstwo praskie. W roku 1019 książę Brzetysław I zjednoczył Czechy i Morawy. Pierwszym królem Czech, dzięki poparciu cesarza Świętego Cesarstwa Rzymskiego Henryka IV został Wratysław II w roku 1085. Wtedy też Czechy weszły w skład Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Podczas panowania Przemysła Ottokara I (1197-1230) miał miejsce napływ niemieckich osadników, rozwój miast, handlu i przemysłu. Dzięki zwiększonym dochodom jego wnuk Przemysł Ottokar II rozszerzył swoje panowanie na obszar od Śląska poprzez Austria po Słowenię. Doprowadziło to do konfliktu z Habsburgami, a sam Ottokar II zginął w bitwie na Morawskim Polu. Jego syn Wacław II podbił część ziem polskich i koronę Polski, jednakże jego syn Wacław III został zamordowany w drodze do Polski na koronację, w wyniku czego główna linia dynastii wygasła.

Nastąpił okres destabilizacji państwa i konfliktów z Świętym Cesarstwem Rzymskim, zażegnane dopiero małżeństwem córki Wacława II Czeskiego, Elżbiety z Janem Luksemburskim, synem cesarza Henryka VII. Jego syn i następca Karol IV został wybrany na cesarza (1355) i walnie przyczynił się do rozkwitu Pragi, która będąc stolicą cesarstwa, stała się kulturalnym i intelektualnym jego centrum. Rozpoczęto budowę Katedry św. Wita i mostu Karola. W roku 1348 zostało zaprojektowane Nowe Miasto, po dziś dzień pozostające przykładem nowoczesnej urbanistyki. Karol założył również Uniwersytet w Pradze, pierwszy w Europie Środkowej.

Królestwo Czech odgrywało znaczącą rolę w regionie do czasu husyckich wojen religijnych w XV wieku. W okresie od 1526 r.znalazło się w strefie wpływów Habsburgów.

W XVI wieku tereny czeskie, na których wciąż żywotna była tradycja husycka z łatwością przyjęły idee reformacji. Prowadziło to do nieustannych spięć społeczeństwa czeskiego z ultrakatolickimi Habsburgami, które w rezultacie doprowadziły do wybuchu wojny trzydziestoletniej w 1618 roku. Konsekwencją klęski Czechów pod Białą Górą była przymusowa rekatolicyzacja kraju, likwidacja monarchii stanowej i zaprowadzenie sterowanego z Wiednia absolutyzmu. Pogłębieniu ulegała także germanizacja ziem czeskich - tak pod względem językowym jak i kulturowym.

Dopiero działalność kilku językoznawców na przełomie XVIII i XIX wieku doprowadziły do odrodzenia języka czeskiego i powstania czeskiego ruchu narodowego, w którym główną rolę odgrywał Franciszek Palacky.

Po upadku monarchii austro-węgierskiej w roku 1918 powstało państwo Czechów i Słowaków - Czechosłowacja. W 1938 roku na mocy układu monachijskiego zaanektowane zostały tereny Kraja Sudetów, a Słowacja zyskała większą autonomię. W tym samym czasie Polska, korzystając z osłabienia Czech zaanektowała Zaolzie. Państwo zmieniło nazwę na Czecho-Słowację. W roku 1939 Czechy znalazły się pod okupacją Trzeciej Rzeszy, zaś Słowacja stała się marionetkowym państwem pod jej kontrolą.

Po II wojnie światowej odrodzona Czechosłowacja dostała się w strefę wpływów Związku Radzieckiego.

W 1968 roku wojska Układu Warszawskiego dokonały inwazji Czechosłowacji i zakończyły wysiłki mające zliberalizować system komunistyczny ("Socjalizm z ludzką twarzą") podczas praskiej wiosny.

W roku 1989 Czechosłowacja odzyskała wolność i zmieniła ustrój podczas "aksamitnej rewolucji". 1 stycznia 1993 w sposób pokojowy podzielona została na dwa niezależne i suwerenne państwa: Czechy i Słowację. 9 czerwca 1993 r. Parlament Republiki Czeskiej wydał "Ustawę o bezprawności reżimu komunistycznego i oporze przeciw niemu" potępiającą komunistyczną przeszłość kraju.

Republika Czeska wstąpiła do NATO w 1999 roku, a do Unii Europejskiej została przyjęta w roku 2004.

Republika Czeska, Czechy (cz. Česko, Česká republika; ČR) – państwo w Europie Środkowej, bez dostępu do morza. Od 1918 do 1939 i od 1945 do 1993 wchodziło w skład Czechosłowacji. Od 2004 Republika Czeska jest członkiem Unii Europejskiej.

Dzisiejsza Republika Czeska składa się z trzech historycznych części, którymi są Czechy właściwe (cz. Čechy), Morawy (cz. Morava) i Śląsk Czeski (cz. České Slezsko). W 1920 przyłączono również niewielkie skrawki Dolnej Austrii (České Velenice - dawne północne przedmieścia austriackiego Gmünd oraz okolice - tzw. Vitorazsko - oraz tzw. Valticko). Godło państwowe Republiki zawiera czeskiego lwa i dwa orły - morawskiego i śląskiego.